Tango
doet heel wat harten en libido's opleven sinds het ontstaan aan
de oevers van de Rio de Playa achterin de 19e eeuw.
De dans is waarschijnlijk onstaan onder de wanhopige immigranten
uit Europa (Italië, Spanje, Engeland, Duitsland, Polen, Rusland)en
het platteland van Zuid Amerika die Buenos Aires toen overstroomden.
Bijna 6 miljoen mannen lieten hun families in de steek om hun
geluk te beproeven in een ver en vreemd land (De helft keerde
teleurgesteld terug). Hun verdriet verdronken deze eenzame zielen
in de slordige Argentijnse havencafés, porteños
genaamd. Net als de blues een eeuw eerder en op een ander
continent ontstond er een muziek, die uitdrukking gaf aan zielesmart,
ontevredenheid, passie en hunkering. Onder kameraden werden nieuwe
pasjes en figuren bedacht en geoefend in de huurkazernes en de
bruine cafés, om laat in de nacht nog eens uit te proberen
op de dames uit de bordellos (geld naar huis sturen, ho
maar!). Deze bijeenkomsten van immigranten, prostitueés
en gaucho's (de Argentijnse cowboys) groeiden uit tot nachtelijke
feesten, die bekend werden onder de naam milongas, de deelnemers
milongueros. Milonga verwijst tegenwoordig naar
de dans én naar een Argentijnse danssalons. |
Musica
Onder muzikanten en musicologen is de oorsprong van de tango een
punt van discussie. Bovendien kennen de drie onderdelen muziek,
tekst en dans elk nog weer hun eigen specifieke invloeden. Een
grote diversiteit aan muzikale invloeden, van Cubaanse habanera,
Argentijnse milongas, en Spaanse flamenco zijn er
in verwerkt. Afrikaanse candombe percussie, violen uit
de Oost Europese klezmer, polka, walz en mazurka en
Zuid Europese volksliederen hebben ook hun steentje bijgedragen.
De originele tango werd gespeeld op viool, gitaar en fluit (en
in het prille begin nog percussie). Rond de eeuwwisseling werd
daar door Italiaanse immigranten de bandoneón (uit
Duitsland!), die nu zo'n karakteristiek geluid aan de tango leent,
aan toegevoegd. Deze unieke combinatie van klankkleur deed tango
verder ontwikkelen in de richting van hoop en verdriet en zo
alleen en zo ver van huis. |
Baile
De vroege tango toont vaak een 'gevecht' om een vrouw, gewoonlijk
eindigend in een symbolische 'dood' van de verliezer. De huilerige
klank van de bandoneón ondersteunde de dramatische sfeer
van de dans. In het begin was de Tango paria-muziek, een ondergrondse
-bijna criminele- passie, waar de elite van Buenos Aires op neer
keek, maar toen de dans de oceaan overstak naar Parijs, was Europa
al snel in de ban van de klanken en bewegingen (hoewel zeer gekuisd,
uiteindelijk resulterend in de Europese- of ballroom-tango).
Het was de eerste 'latin' dans, die een breed publiek buiten
Zuid-Amerika kreeg en voorbestemd leek om de wereld te gaan veroveren.
De dans werd in 1913 in Noord-Amerika geïntroduceerd door
het populaire ballroom duo Vernon en Irene Castle. Maar het was
latin-lover Rudolph Valentino, die de doorbraak forceerde met
zijn amoureuse interpretatie van de dans in de film The Four
Horsemen of the Apocalypse (1921). Dat de tango in de bordelen
zou zijn geboren is een fabeltje, onstaan doordat de 'elite' voor
het eerst met de tango in aanraking kwam tijdens stiekeme bezoeken
aan het 'lagere' milieu rondom de bordelen. |
Cantante
In Buenos Aires beleefde de tango haar 'Gouden Eeuw' aan het
begin van de 20e eeuw. Rond 1920 waren de theaters
en clubs van de stad elke avond voorzien van grote tango-orkesten.
En Carlos Gardel was tango's onomstreden ster. Geboren
in Toulouse (Frankrijk) arriveerde hij als kleine jongen met
zijn alleenstaande moeder in Buenos Aires. Als immigrant was
hij de personificatie van de tango, maar zijn stem, meer dan
welke ook geassocieerd met de tango, oversteeg de grenzen van
sociale klasses. In de loop van zijn carrière nam hij
circa 1000 songs op en acteerde in Amerikaanse films. In 1935,
tijdens een tour in Colombia, kwam Cardel om het leven in een
vliegtuigongeluk.
De
jaren vijftig brachten weinig goeds voor de tango. Rock 'n'
roll werd de overheersende internationale muziek en partner-dansen
raakte uit de smaak. Bovendien kende Argentinië tot de
jaren tachtig een serie dictatoriale bewinden. Samenscholingen
werden verboden en er viel weinig meer te dansen. Het fragiele
evenwicht tussen verdriet en plezier, dat de kern van de tango
lijkt te zijn, was verstoord.
Maar in het nieuwe millennium, met een vrij Argentinië,
ontstaat er weer veel belangstelling voor de romantiek van de
tango. In Buenos Aires lijken de elkaar opeenvolgende economische
crisissen alleen maar meer mensen naar de salons en de lessen
te trekken.
Waarom de tango in een gure stad als Groningen zo populair is,
is daarmee natuurlijk nog steeds niet opgehelderd.
|